0

รายการที่ชื่นชอบ

“เซรามิก” ผลิตภัณฑ์ครองใจในครัวเรือน

""/

“เซรามิก” ผลิตภัณฑ์ครองใจในครัวเรือน

เดิมทีเราอาจคุ้นเคยกับเซรามิกในรูปแบบของภาชนะเครื่องใช้ในครัว เช่น ถ้วย
โถโอชาม แต่ปัจจุบันเซรามิกได้รับการออกแบบให้มีความสวยงามและเพิ่มประสิทธิภาพในการใช้งานให้มากขึ้น โดยเป็นทั้งสิ่งของเครื่องใช้ภายในครัวเรือน ตกแต่งบ้าน รวมไปถึงนำไปใช้เป็นของชำร่วยในเทศกาลงานต่างๆ ได้อีกด้วย

คำว่า “เซรามิก” (Ceramic) มีรากศัพท์จากภาษากรีกว่า “Keramos” ซึ่งมีความหมายว่าไฟหรือความร้อน เป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการนำดินมาปั้นขึ้นรูปด้วยวิธีการต่างๆ เช่น การหล่อด้วยแม่พิมพ์หรือการปั้นด้วยมือ จากนั้นนำไปเคลือบหรือไม่เคลือบก่อนจะนำไปเผาด้วยอุณหภูมิสูง-ต่ำขึ้นอยู่กับประเภทของดินและเทคนิค

โดยในระหว่างนั้นอาจมีขั้นตอนของการตกแต่งพื้นผิวเขียนลายหรือลงสีเพิ่มเติมไปตามรูปแบบของการดีไซน์จนกลายมาเป็นชิ้นงานที่สมบูรณ์
สำหรับ “เซรามิก” คุณภาพสูงของเมืองไทยส่วนใหญ่จะมาจากจังหวัดลำปาง ซึ่งมีปริมาณ “ดินขาว” วัตถุดิบสำคัญที่ใช้ในการผลิตเซรามิกอยู่มาก โดยผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นชื่อของเมืองลำปาง ได้แก่ “ชามตราไก่” ที่มีต้นกำเนิดมาจากงานฝีมือของชาวจีนที่อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานและเริ่มทำการผลิตถ้วยข้าวต้มวาดลวดลายไก่โต้งลงไป และด้วยความสวยงามตลอดจนรูปแบบของภาชนะที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวทำให้ชามตราไก่ของเมืองลำปางได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย และได้รับการพัฒนาจนกลายเป็นอุตสาหกรรมเซรามิกที่มีชื่อเสียง ทำให้ปัจจุบันจังหวัดลำปางมีโรงงานผลิตเซรามิกอยู่มากกว่า 300 แห่งเลยทีเดียว

โดยทั่วไปเซรามิกสามารถจำแนกออกไปตามคุณภาพของผลิตภัณฑ์ได้ 4 ประเภทด้วยกัน ได้แก่

"พอร์ซเลน" (Porcelain) เนื้อเซรามิกสีขาวเคลือบผิวมัน โปร่งแสง มีความแข็งแกร่งเหมือนแก้ว ไม่ดูดซึมน้ำ เมื่อเคาะแล้วจะมีเสียงดังกังวาน
"โบนไชน่า" (Bone China) เครื่องปั้นดินเผาชั้นดีที่มีความขาวและเคลือบเป็นมันวาวมาก มีเนื้อละเอียดบางเบาและมีความโปร่งแสงมาก ตลอดจนมีความแข็งแกร่ง ซึ่งผลิตภัณฑ์ประเภทนี้ ได้แก่ เครื่องถ้วยชาชนิดต่างๆ
"เอิร์ธเทนแวร์" (Earthenware) เซรามิกเคลือบผิวทึบแสง มีความพรุน ดูดซึมน้ำได้ เนื้อละเอียด สีไม่ขาวมาก เช่น คนโท กระถางต้นไม้ กระเบื้องมุงหลังคา
"สโตนแวร์" (Stoneware) เซรามิกเคลือบผิว มีความพรุนตัวต่ำ ทึบแสง เนื้อแข็งแกร่งและหนา เช่น เครื่องสังคโลกและโอ่งมังกร

ในการเลือกซื้อเซรามิกควรคำนึงถึงจากวัตถุประสงค์การใช้งานก่อนเป็นอันดับแรกว่าเราต้องการนำไปทำอะไร หากต้องการภาชนะที่ใช้บนโต๊ะอาหาร (Tableware) ก็ควรเลือกเซรามิกประเภท Porcelain แต่หากต้องการสินค้าที่ใช้สำหรับการตกแต่ง (Decorative Items) ก็ควรเลือกเซรามิกประเภท Stoneware ที่มีความทนทานและดูแลรักษาได้ง่าย

จากนั้นก็ควรพิจารณาถึงความชื่นชอบในเทคนิคที่นำมาใช้ในการผลิตว่ารูปแบบและลักษณะของงานนั้นเป็นงานฝีมือที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวหรือเป็นงานอุตสาหกรรมที่มีการใช้
แม่พิมพ์ในการผลิต ซึ่งลักษณะของงานจะมีความประณีต นอกจากนี้เรื่องของเทคนิคในการเคลือบและตกแต่งลวดลายต่างๆ ที่สวยงาม ตลอดจนประโยชน์ในการใช้งานที่เหมาะสมก็
เป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ช่วยประกอบการตัดสินใจเลือกซื้อก่อนที่จะพิจารณาในรายละเอียดต่างๆ ได้แก่ ตำหนิของการแตกร้าว รูปลักษณะที่บิดเบี้ยวหรือเทคนิคของการเคลือบเสมอ

แต่อย่างไรก็ตามในการเลือกซื้อเซรามิกเพื่อนำไปใช้ประโยชน์ต่างๆ ก็ขึ้นอยู่กับความพึงพอใจของผู้ซื้อเป็นสำคัญ สำหรับในส่วนของดูแลรักษาเซรามิกให้ดูใหม่อยู่เสมอก็สามารถทำได้ง่ายๆ ด้วยวิธีการทำความสะอาดโดยการเช็ดหรือล้างตามปกติ เพราะชิ้นงานเซรามิกที่ผ่านการเคลือบและการเผาด้วยอุณหภูมิที่สูงกว่า 1,000 องศาเซลเซียสขึ้นไปจะมีความแข็งแกร่งทนทานและมีอายุในการใช้งานได้นานเป็นนับร้อยปีเลยทีเดียว

 เซรามิกตกเกรดเป็นอย่างไร

เวลาเลือกซื้อผลิตภัณฑ์เซรามิก บางทีจะดูแค่เพียงสีสันและลวดลายอาจจะยังไม่พอ เพราะฉะนั้นพื้นที่ตรงนี้เราจึงมีเกร็ดความรู้มาฝากกันว่าเซรามิกตกเกรดหรือเซรามิกที่มีตำหนินั้นแท้จริงแล้วมีสาเหตุมาจากอะไรกันบ้าง
ผิวผลิตภัณฑ์เป็นเม็ดนูนเกิดจากสิ่งสกปรกตกลงบนผิวหน้าเคลือบ ซึ่งสิ่งสกปรกเหล่านี้ ส่วนใหญ่เป็นอนินทรีย์สารที่ตกลงไปก่อนการเผาหรือระหว่างการเผาเคลือบ
• ผิวผลิตภัณฑ์เป็นรูเข็มเกิดจากฟองอากาศในเนื้อดินดันออกมาภายนอกเคลือบในระหว่างเผา ทำให้ผิวผลิตภัณฑ์ไม่เรียบ โดยจะสังเกตเห็นเป็นรูลึกที่บริเวณผิวของผลิตภัณฑ์
• ผิวผลิตภัณฑ์เป็นคลื่น เกิดจากความหนาของการชุบเคลือบไม่เท่ากัน
• ผิวผลิตภัณฑ์มีลักษณะเหมือนผิวส้มเกิดจากการชุบเคลือบโดยวิธีการพ่นที่ไม่ดีพอ ส่วนผสมของเคลือบบนผิวผลิตภัณฑ์เกาะติดกันไม่สม่ำเสมอหรืออาจมีฟองอากาศอยู่ข้างใต้ชั้นเคลือบ
• ผิวผลิตภัณฑ์มีลักษณะด้าน เกิดจากผิวเคลือบมีการระเหยทำให้สูญเสียความเป็นมันวาว มักเกิดระหว่างการเผาเคลือบครั้งที่ 2
• ผิวผลิตภัณฑ์เกิดจุดสีที่ต่างไปจากสีของเคลือบ เกิดจากการปนเปื้อนของแร่ที่ทำให้สี เช่น เหล็กทำให้เกิดจุดสีน้ำตาล ทองแดงทำให้เกิดจุดสีเขียว
• ผิวของผลิตภัณฑ์มีสีไม่สม่ำเสมอ เกิดจากความผิดพลาดในการควบคุมสภาวะการเผา หรือส่วนผสมของสีไม่เข้ากัน
• ผิวของผลิตภัณฑ์มีลักษณะแตกลายงา เกิดจากเคลือบมีสัมประสิทธ์การขยายตัวมากกว่าเนื้อดินปั้น เมื่อเย็นตัวลงจะหดตัวมากกว่าเนื้อดินปั้น จึงทำให้เกิดการรานหรือลายงา

“ระกาเซรามิก” เซรามิกดีไซน์หัวใจไทย

กัณฑ์ กอเซ็ม, โอฬาร สรานุกูล และสมยศ พึ่งวงศ์สำราญ 3 หุ้นส่วนแห่งบริษัท ตรีระกา จำกัด ผู้ผลิตผลิตภัณฑ์ตกแต่งบ้านและผลิตภัณฑ์ชุดน้ำชาเซรามิกภายใต้แบรนด์ “ระกาเซรามิก” มีนัดกับทีมงานของเราที่ร้านระกาบนถนนข้าวสารเพื่อถ่ายทอดเรื่องราวของผลิตภัณฑ์ชุดน้ำชาเซรามิกของพวกเขาที่มีรูปแบบของงานดีไซน์แบบเฉพาะตัว
เปิดฉากการสนทนาตามประสาคนกันเองโดย โอฬาร สรานุกุล หรือ “คุณโอ” บอกเล่าถึงที่มาของระกาเซรามิกว่า

“โดยส่วนตัวแล้วพวกเราชอบงานศิลปะและมองว่านอกจากของตกแต่งบ้านที่เราผลิตขายนี้แล้ว เรายังอยากที่จะทำผลิตภัณฑ์เซรามิกดูบ้าง เพราะเซรามิกเป็นงานศิลปะที่สร้างความตื่นเต้นสนุกสนานให้เกิดความสวยงามได้อย่างน่าอัศจรรย์ แต่เราไม่มีความรู้เรื่องเซรามิกเลย ก็เริ่มหาความรู้จากหลายแหล่งหลายวิธี โดยขึ้นล่องไป-มาระหว่างกรุงเทพฯ-เชียงใหม่ เชียงใหม่-กรุงเทพฯ ครั้งละนานๆ เพราะมีโรงงานเล็กๆ เป็นแหล่งผลิตอยู่ที่อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมขนาดย่อมหรือ Home Factory ที่เราสามารถใส่ใจกับการผลิตชิ้นงานแต่ละชิ้นได้อย่างเต็มที่ และเราก็ภูมิใจที่เราสามารถสร้างผลิตภัณฑ์ที่มีความโดดเด่นและสวยงามจนกระทั่งแบรนด์ของเราได้วางจำหน่ายอยู่ในโซน Exotic ของศูนย์การค้าสยามพารากอน”
“สำหรับที่ร้านระกาบนถนนข้าวสารจะมีทั้งของแต่งบ้านประเภทงานไม้ไอเดียเก๋ๆ และชุดน้ำชาเซรามิก ที่ร้านนี้จะเป็นโชว์รูมและร้านจำหน่ายของที่ระลึกสำหรับนักท่องเที่ยว ซึ่งส่วนใหญ่เป็น Backpacker ตลอดระยะเวลา 3 ปีของการผลิตชุดน้ำชาเซรามิกนี้ได้รับความสนใจมากโดยมีแบบให้เลือกซื้อได้ถึง 15 แบบ ซึ่งมั่นใจได้ว่าเราเป็นผู้ผลิตชุดน้ำชาที่มีความหลากหลายมากที่สุดในตลาดเซรามิกของเมืองไทยในปัจจุบัน”

เมื่อถามถึงความโดดเด่นของชุดน้ำชาเซรามิกแบรนด์ระกา คุณโอบอกกับเราว่า “ปกติแล้วเซรามิกที่มีความแข็งแกร่งในการที่จะใช้งานในครัว เข้าไมโครเวฟหรือเข้าเครื่องล้างจานได้โดยไม่แตก ต้องผ่านกระบวนการเผา 2 ครั้งในอุณหภูมิที่มากกว่า 1,300 องศาเซลเซียสขึ้นไป นอกจากอุณหภูมิในการผลิตแล้ว เทคนิคการเคลือบน้ำยา สีและประสบการณ์ความชำนาญของช่างก็เป็นหัวใจของการผลิตชิ้นงานที่มีความสวยงามได้เช่นกัน ชุดน้ำชาแต่ละชุดจะมีชื่อเรียกซึ่งได้มาจากแรงบันดาลใจ เช่น ชุดที่เกี่ยวกับธรรมชาติ จะเป็นการนำเอาแนวความคิดมาจากพืชหรือสัตว์อย่างเช่นชุดน้ำชากะหล่ำ เฟืองทองที่มาจากผลมะเฟือง หยดน้ำ ปล้องไผ่ นอกจากนี้ก็ยังมี ชุด Sea Shell ชุด UFO ฯลฯ โดยราคาเฉลี่ยของชุดน้ำชาชุดหนึ่งจะอยู่ที่ราคา 2,000 บาทขึ้นไป ประกอบไปด้วยกาน้ำชา ถ้วยน้ำชา 4 ใบ และกล่องไม้ที่พอเปิดฝาออกมาก็สามารถประยุกต์ใช้เป็นถาดได้ทันที คือทุกอย่างจะรวมอยู่ในกล่องทั้งหมดเลย ซึ่งถือว่าเป็นดีไซน์ที่โดดเด่นและแตกต่างจากแบรนด์อื่นๆ”

“ความโดดเด่นของระกาเซรามิกอีกประการหนึ่งก็คือ ในการเก็บรายละเอียดงานจะเป็นงานฝีมือทั้งหมดและใช้น้ำยาเคลือบที่เป็นสีธรรมชาติซึ่งเรียกว่า “ออกไซด์” คือสีที่เห็นบนชุดน้ำชาในปัจจุบันจะมีอยู่ 6 สี คือ ม่วงแดง เขียวหมอก น้ำตาลดำมัน ขาว ขาวแคร็ก และมีศิลาดลผสมออกมาเป็นสีทูโทนเป็นแนวศิลปะ แต่ก่อนที่จะชุบเคลือบจะเป็นสีขาว ฉะนั้นจะต้องรู้สัดส่วนที่แน่นอนก่อนและจะรู้สีชัดเจนเมื่อเปิดเตา ตรงนั้นคือความตื่นเต้นที่สุดของคนทำเซรามิก ซึ่งถ้าคลุกคลีหรือเป็นคนชอบเซรามิกจริงๆ จะรู้ว่ามันสนุกมาก เวลานำออกมาจากเตาใหม่ๆ จะมีเสียงเพราะมาก เพราะอุณหภูมิข้างนอกกับข้างในต่างกัน ฉะนั้นกว่าที่เซรามิกจะคงรูปจะมีเสียงดังติ๊กๆ ซึ่งนี่คือเสน่ห์ของเซรามิกที่ทำให้ผมหลงรัก บ่อยครั้งที่ผมนั่งคอยถึงตี 3 ตี 4 เพื่อรอเวลาของการเปิดเตาเผา บางครั้งชิ้นงานดีๆ สวยๆ ก็เกิดขึ้นได้จากความผิดพลาดหรือความไม่ตั้งใจได้เหมือนกันและยากที่จะทำได้อีก อย่างไรก็ตามผมก็มองว่าคนทำงานเซรามิกต้องมีจุดยืนเป็นของตัวเองแม้ว่าเราจะอยู่ในโลกของการทำธุรกิจก็ตาม”

แฟชั่นเซรามิกริมทาง

“ชลอเซรามิก” ร้านจำหน่ายเซรามิกในราคามิตรภาพซึ่งมี ชลอ ช่อพฤกษา และภรรยา ผู้ซึ่งมีประสบการณ์งานด้านเซรามิกมานานกว่า 5 ปีในการเป็นเจ้าของร้านจำหน่ายเซรามิกเล็กๆ ริมทางแห่งนี้ โดยมีจุดเริ่มต้นจากการที่ทั้งคู่เป็นพนักงานภายในโรงงานเซรามิกแห่งหนึ่งในจังหวัดสระบุรี ก่อนจะหันมายึดอาชีพเป็นผู้ค้าส่งและค้าปลีกเครื่องใช้เซรามิกทุกประเภทบนถนนกัลปพฤกษ์มานานกว่า 2 ปี
สินค้าเซรามิกที่วางขายอยู่ริมทางนี้โดดเด่นสะดุดตาด้วยป้ายบอกราคาขนาดใหญ่ระบุราคา 10 บาท ทำให้รถสัญจรที่ผ่านไป-มาต้องจอดลงไปสำรวจคุณภาพของสินค้าต่างๆ ด้วยตัวเอง แต่ต้องระวังซักนิดเพราะสินค้าแต่ละชนิดวางกองรวมกันชนิดถี่ชิดจนน่าเสียวไส้ ภรรยาของคุณชลอเจ้าของร้านบอกให้ฟังว่า

“ลูกค้าส่วนใหญ่จะมาซื้อจาน ถ้วย เช่น ชุดถ้วยกาแฟและกาน้ำชา ซึ่งส่วนใหญ่ที่ขายดีและเป็นที่นิยมจะเป็นเซรามิกสีขาว ที่ร้านจะขายเซรามิกที่มีคุณภาพแต่เป็นราคาโรงงานตั้งแต่ 10 บาทขึ้นไป โดยสินค้าทั้งหมดจะเป็นสินค้าที่รับมาจากโรงงานผู้ผลิตทั้งจากจังหวัดสระบุรีและโรงงานอมตะ จังหวัดระยอง สินค้าเรามีหลายอย่าง หลายยี่ห้อ และหลายเนื้อเซรามิก แต่ละประเภททั้ง Bone China และ Stoneware”
คนส่วนใหญ่มักเข้าใจว่าร้านขายเซรามิกประเภทนี้จะขายของที่มีตำหนิหรือเป็นเซรามิกตกเกรด ซึ่งทางเจ้าของร้านก็ให้ความคิดเห็นว่า
“ก็อาจมีบ้างบางชิ้นบางอย่างที่เป็นเซรามิกตกเกรดหรือมีตำหนิประเภทสีเคลือบไม่ติดบางที่ บางจุด เนื้อไม่เรียบเนียนมีรอยบุ๋ม แต่ชิ้นไหนที่มีตำหนิมากก็จะไม่ขาย ยกเว้นว่าลูกค้าต้องการซื้อจริงๆ โดยลูกค้าส่วนใหญ่จะรู้และไม่มีปัญหาเพราะสามารถซื้อไปใช้งานได้เหมือน เซรามิกทั่วไป”

อย่างไรก็ตามผลิตภัณฑ์เซรามิกทั้งที่มีแบรนด์และไม่มีแบรนด์ยังคงได้รับความนิยมจากกลุ่มผู้ใช้ทั่วไปในทุกครัวเรือน โดยส่วนใหญ่มักจะเป็นภาชนะประเภทถ้วยโถโอชามหรือภาชนะบนโต๊ะอาหารมากกว่าที่จะเป็นสิ่งของตกแต่งบ้าน ปัจจุบันผลิตภัณฑ์เซรามิกต่างๆ มีรูปทรงสวยสดงดงาม ทันสมัยหรือมีดีไซน์ที่ควบคู่กับประโยชน์ใช้สอย เช่น ผลิตภัณฑ์เครื่องปรุงไม่ว่าจะเป็นภาชนะรูปทรงแปลกๆ สำหรับใส่พริกไทย เกลือป่น จานชามรูปทรงบิดๆ เบี้ยวๆ ทรงเรขาคณิต ทำให้เซรามิกดีไซน์เหล่านี้ได้รับความชื่นชอบจากกลุ่มผู้ใช้คนรุ่นใหม่ที่พลอยเพลิดเพลินและสนุกกับการใช้และยังเก็บเป็นของสะสมหรือเป็นของตกแต่งได้ด้วย

ผู้ผลิตบางแบรนด์ก็ออกผลิตภัณฑ์เป็นคอลเล็กชั่นเพื่อการสะสมซึ่งได้รับการยอมรับจากกลุ่มผู้บริโภคอย่างกว้างขวาง
ด้วยความที่ผลิตภัณฑ์เซรามิกต่างๆ มีความเป็นอิสระทั้งในแง่ของการออกแบบได้อย่างไร้ขีดจำกัด หรือการมีรูปทรงที่เรียกกันว่า “ฟรีฟอร์ม” ผู้ผลิตและนักออกแบบจึงสามารถใส่จินตนาการลงไปในชิ้นงานได้อย่างเต็มที่ ทำให้ผลิตภัณฑ์เซรามิกทุกวันนี้มีดีไซน์และสีสันมากมายให้ผู้บริโภคได้เลือกใช้ จึงไม่น่าแปลกใจเลยว่าทำไมเราถึงอมยิ้มได้เมื่อเห็นรูปทรงของภาชนะเซรามิกน่ารักๆ หรือชื่นชมกับความคลาสสิกของภาชนะเซรามิกที่เรียบหรูและเพลิดเพลินกับรูปทรงเซรามิกแบบฟรีฟอร์มสนุกๆ ซึ่งมาพร้อมกับประโยชน์ใช้สอยอย่างเต็มประสิทธิภาพ

ทั้งหมดนี้ก็คือเสน่ห์ของเซรามิกที่มีสีสันและดีไซน์จนกลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้รับความนิยม ทั้งในแง่ของการเป็นเครื่องใช้และของตกแต่งในครัวเรือนอย่างต่อเนื่อง และเป็นอีกหนึ่งอุตสาหกรรมสินค้าส่งออกของไทยที่ได้รับการยอมรับจากนานาประเทศทั่วโลกอีกด้วย



ขอขอบคุณ : ร้าน TreeRaga ถนนข้าวสาร โทร. 0-2282-5223
ร้านชลอเซรามิก ถนนกัลปพฤกษ์ (ลงจากสะพานสาทร) โทร. 0-5819-9470
บริษัท Great Morning ทาวน์ อิน ทาวน์ ซอย 19 โทร. 0-2949-0606

atkitchen.com